Τι είναι η ΓΑΔ;

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και χαρακτηρίζεται από επίμονη, έντονη και διάχυτη ανησυχία για καθημερινές καταστάσεις. Η ανησυχία αυτή δεν είναι εύκολο να περιοριστεί και συχνά απλώνεται σε πολλούς τομείς της ζωής.

Σε αντίθεση με την «τυπική» ανθρώπινη ανησυχία που δεν εμποδίζει απαραίτητα τη λειτουργικότητα, οι άνθρωποι με ΓΑΔ συχνά:

• ανησυχούν πολύ περισσότερο από τους γύρω τους,
• δυσκολεύονται να ηρεμήσουν από μόνοι τους,
• αισθάνονται ότι η ανησυχία καταλαμβάνει τη σκέψη τους,
• βλέπουν όλο και περισσότερες καταστάσεις ως προβληματικές ή επικίνδυνες,
• βιώνουν επιπτώσεις στην εργασία, στις σχέσεις και στην καθημερινή ζωή.

Η διαταραχή εμφανίζεται συνήθως προοδευτικά και συχνά υπάρχει το μοτίβο «πάντα ήμουν αγχώδης, αλλά κάποια στιγμή ξέφυγε». Μπορεί επίσης να υπάρχουν περίοδοι όπου τα συμπτώματα υποχωρούν και να επανέρχονται αργότερα.

Τι συντηρεί τη ΓΑΔ;

Η ΓΑΔ επηρεάζεται από μια σειρά ψυχολογικών παραμέτρων, όπως:

Βαθύτερες πεποιθήσεις

• Τάση προς την καταστροφοποίηση.
• Δυσανεξία στην αβεβαιότητα.
• Ανάγκη για υπερβολικό έλεγχο.

Δεξιότητες που μπορεί να χρειάζονται ενίσχυση

• Επίλυση προβλημάτων.
• Οριοθέτηση και διεκδικητικότητα.
• Διαχείριση καθημερινών στρεσογόνων παραγόντων.

Ανησυχία για την ίδια την ανησυχία

Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν επειδή… ανησυχούν.
Π.χ. «Φοβάμαι ότι σήμερα δεν θα μπορέσω να μην ανησυχήσω» — το οποίο, φυσικά, αυξάνει την ανησυχία.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο που εντείνει τα συμπτώματα.

Συμπτώματα της ΓΑΔ

Ψυχικά / Συμπεριφορικά

• Υπερβολική ανησυχία που διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Έντονη ένταση και νευρικότητα.
• Δυσκολία συγκέντρωσης ή αίσθηση «άδειου μυαλού».
• Ευερεθιστότητα, εύκολος εκνευρισμός.
• Κινητική ανησυχία (π.χ. συνεχές περπάτημα).
• Ανάγκη για διαρκή προγραμματισμό και έλεγχο.
• Συχνή αναζήτηση καθησυχαστικών απαντήσεων από άλλους.

Σωματικά

• Μυϊκές εντάσεις και σφίξιμο.
• Κόπωση και μειωμένη ενέργεια.
• Δυσκολίες ύπνου (αϋπνία, ανήσυχος ύπνος, πρόωρη αφύπνιση).
• Τρέμουλο ή αίσθηση υπερδιέγερσης.

Πώς λειτουργεί το άγχος;

Σε πραγματικές απειλές, το άγχος μας προστατεύει: μας βοηθά να δραπετεύσουμε ή να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο.
Στη ΓΑΔ όμως, ο εγκέφαλος «χτυπά συναγερμό» ακόμη και σε μη απειλητικές καταστάσεις ή σε φανταστικά μελλοντικά σενάρια, κάνοντας τον κόσμο να φαίνεται επικίνδυνος.

Για να μειωθούν τα συμπτώματα, το άτομο χρειάζεται να μάθει νέους τρόπους διαχείρισης της σκέψης, της έντασης και της συμπεριφοράς του.

Θεραπευτικές προσεγγίσεις για τη ΓΑΔ

Μια αποτελεσματική θεραπεία πρέπει να:

• διδάσκει δεξιότητες διαχείρισης ανησυχίας,
• ενισχύει την ανάληψη προσωπικής ευθύνης για αλλαγή,
• βοηθά το άτομο να ελέγχει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του,
• περιλαμβάνει χαλάρωση και mindfulness,
• καλλιεργεί ανοχή στην αβεβαιότητα.

Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία (CBT)

Στη CBT, η θεραπεία εστιάζει στο:

• να μειωθεί η τάση για υπερβολική ανησυχία,
• να αυξηθεί η ικανότητα διαχείρισης της αβεβαιότητας,
• να αναγνωριστούν και να τροποποιηθούν δυσλειτουργικές σκέψεις,
• να ενισχυθούν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων,
• να σταματήσει ο κύκλος «ανησυχώ για την ανησυχία»,
• να υιοθετηθούν πιο λειτουργικές συμπεριφορές.

Η CBT αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές προσεγγίσεις για τη ΓΑΔ.